B Sınıfı Ehliyetle 125 cc Motosiklet Kullanılır mı? 2026 Şartları ve Adım Adım Süreç
Karayolları Trafik Yönetmeliği md. 85 · MEB MTSK Yönetmeliği md. 7 ve 39
Uzun yıllar Türkiye'de otomobil ehliyetiyle motosiklet kullanmak mümkün değildi. 10 Şubat 2024 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 32456) yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle bu değişti: Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 85 inci maddesine eklenen fıkra, belirli şartları taşıyan B sınıfı sürücü belgesi sahiplerine A1 sınıfı motosikletleri kullanma yetkisi verdi. Düzenleme 2026 itibarıyla yürürlükte.
Ancak bu yetki koşulsuz değil ve kamuoyunda çoğu zaman eksik anlatılıyor. Bu rehberde şartları, kurs sürecini ve çoğu kaynağın atladığı ticari kullanım yasağını mevzuat maddeleriyle birlikte anlatıyoruz.
Kimler Yararlanabilir? Aranan Şartlar
Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 85 inci maddesine 10/2/2024 tarihli değişiklikle eklenen fıkra üç şart sayıyor. Bunlar birlikte aranır; biri eksikse süreç başlamaz.
| Şart | Ne anlama geliyor? | Nasıl belgelenir? |
|---|---|---|
| Deneyim | En az 2 yıllık, geçerli bir B sınıfı sürücü belgesine sahip olmak | Sürücü belgesi kayıtları üzerinden |
| Sağlık | Sağlık şartları yönetmeliğinde iki tekerlekli araçları kullanacaklar için aranan şartları taşımak | Yetkili sağlık kuruluşundan "sürücü olur" raporu |
| Sicil | Başvuru tarihinden geriye doğru 5 yıl içinde 2918 sayılı Kanun gereği sürücü belgesinin geçici veya daimi olarak geri alınmamış olması | Sürücü belgesi kayıtları üzerinden |
Bu üç şarta ek olarak, kursa kayıt aşamasında MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği'nin 11 inci maddesindeki standart belgeler istenir: kimlik kartı, en az ilkokul düzeyinde öğrenim belgesi, son altı ayda çekilmiş iki biyometrik fotoğraf, sürücü olur raporu, sürücü belgesi almaya engel sabıka kaydı bulunmadığına dair barkotlu belge ve mevcut sürücü belgesinin fotokopisi.
Adım Adım Süreç
- Şartları kontrol edin. Belgenizin veriliş tarihi, son 5 yıldaki ceza puanı/geri alma kayıtları ve sağlık durumunuz. Belgenin geri alınmış olması bu yolu kapatır.
- Sağlık raporu alın. Rapor, iki tekerlekli araç kullanacaklar için aranan şartlara göre düzenlenmelidir. Otomobil için aldığınız eski rapor bu iş için yeterli sayılmaz.
- MEB onaylı bir sürücü kursuna kaydolun. Kayıt "A1 sınıfı sertifika" için yapılır. Kayıt sırasında mevcut B belgeniz de dosyaya girer.
- Direksiyon eğitimini alın. Yönetmelik A1 sertifikası için akan trafikte en az 12 saat direksiyon eğitimi öngörür; 85 inci maddenin ikinci fıkrasındaki şartları taşıyanlara bu sürenin yarısı kadar, yani 6 saat eğitim verilir. Bir ders saati 50 dakikadır.
- Uygulama sınavına girin. İl/ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılan direksiyon eğitimi dersi sınavına girersiniz. Teorik (e-Sınav) aşaması yoktur.
- A1 sertifikanızı alın. Sınavı geçenlere MEB tarafından A1 sınıfı sertifika düzenlenir.
- Sertifikayı sisteme işletin. Sertifika sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlendiğinde yetki doğar. Sertifika tek başına karayolunda araç kullanma yetkisi vermez.
Sınavda başarısız olursanız
Direksiyon eğitimi dersi sınavına girip başarısız olanlar, her başarısızlıktan sonra ilan edilen ders ücretini ödeyip en az iki saat daha direksiyon eğitimi almak şartıyla aralıksız üç sınav dönemi daha sınava girebilirler. Yani ilk hakla birlikte toplam dört sınav hakkınız olur.
Sertifika mı, Ehliyet mi? Kritik Ayrım
Bu süreçten geçen kişi A1 sınıfı sürücü belgesi almış olmaz. Elinizdeki belge B sınıfı olarak kalır; yetki, sürücü belgesi sistem kayıtlarına eklenen bir kod ile tanınır. Yönetmelik bunu açıkça yazar: kod sisteme eklenir, sürücü belgesinin üzerine kod yazılmaz. İçişleri Bakanlığı da düzenlemeyi duyururken bu yoldan yararlananların harç ödemeden ve sürücü belgelerini değiştirmeden yetkiye kavuştuğunu belirtmişti.
Bunun üç pratik sonucu var:
🇹🇷Yalnızca Türkiye
Yönetmelik yetkiyi "ülkemiz sınırları içerisinde" tanır. Yurt dışında motosiklet kullanmak istiyorsanız bu kod işinize yaramaz; gerçek bir A1 belgesi gerekir.
📇Belgede görünmez
Kart üzerinde A1 ibaresi çıkmaz. Kontrolde yetki, sistem sorgusundan görülür. Bu yüzden sertifikanızı ve sistem kaydınızı işlem bitiminde teyit edin.
🔁İsterseniz belgeye işletebilirsiniz
Yönetmelik, isteyenlerin 2 yıl içerisinde sertifikalarını sürücü belgesine işletebileceğini söyler. Yurt dışında da kullanacaksanız bu yolu tercih edin.
Hangi Motosikletleri Kullanabilirsiniz?
Kod, size A1 sınıfı sürücü belgesiyle kullanılabilen araçları sürme yetkisi verir. A1'in sınırları yönetmelikte net biçimde tanımlı:
- Silindir hacmi: 125 santimetreküpü geçmeyen
- Güç: 11 kilovatı geçmeyen
- Güç/ağırlık oranı: 0,1'i geçmeyen
- Üç tekerlekliler: gücü 15 kilovatı geçmeyen üç tekerlekli motosikletler
Üç kriter birlikte sağlanmalıdır. "125 cc" etiketi tek başına yeterli değil; ilanda veya ruhsatta yazan kW değerine de bakın. Piyasada 125 cc olduğu hâlde 11 kW sınırının üzerinde kalan modeller bulunabilir.
🛵125 cc Scooter
Şehir içi kullanımın en yaygın seçeneği. Otomatik şanzıman, düşük ağırlık, kolay park. B ehliyetliler için en çok tercih edilen gövde tipi.
🏍125 cc Naked / Street
Manuel vitesli, klasik motosiklet oturuşu. Vites kullanmayı öğrenmek isteyen ve ileride A2'ye geçmeyi planlayanlar için mantıklı bir başlangıç.
🛺Cub / Küçük Kargo Tipi
Yarı otomatik vites, düşük yakıt tüketimi, yüksek dayanıklılık. Kişisel kullanım şartını unutmayın — ticari işlerde bu yetki geçersizdir.
⚡Elektrikli Modeller
Elektrikli motosiklette silindir hacmi yerine kW değeri belirleyicidir. 11 kW üzerindeki bir elektrikli model A1 kapsamına girmez.
B ehliyetinin zaten verdiği yetkiler
Çoğu sürücünün farkında olmadığı bir nokta: B sınıfı belge, hiçbir ek işlem yapılmadan da bazı iki ve dört tekerlekli araçları kullanma yetkisi verir. Yönetmeliğin 85 inci maddesine göre B sınıfı belge ile M, B1 ve F sınıfı belgelerle kullanılan araçlar da sürülebilir.
| Durum | Kullanabildikleriniz | Ek işlem |
|---|---|---|
| Sadece B belgesi | Otomobil, kamyonet + M (moped), B1 (dört tekerlekli motosiklet), F | Yok |
| B belgesi + A1 kodu | Yukarıdakiler + A1 kapsamındaki motosikletler (125 cc / 11 kW) | Sağlık raporu + 6 saat direksiyon + uygulama sınavı |
| Gerçek A1 belgesi | A1 + M; yurt dışında da geçerli, ticari kullanıma engel yok | Tam kurs süreci (teorik dersler ve e-Sınav dâhil) |
Kişisel Kullanım ve Ticari Kullanım Ayrımı
Bu, rakip içeriklerin çoğunda ya hiç geçmeyen ya da tek cümleyle geçiştirilen en kritik maddedir. İstisna motosikletin kullanım amacına bağlıdır; motosikletin kime ait olduğuna veya modeline değil. Pratikte şu ayrım geçerlidir:
| Kullanım | B + A1 kodu yeterli mi? |
|---|---|
| İşe gidip gelmek, şehir içi kişisel ulaşım | Evet |
| Hafta sonu gezisi, alışveriş, hobi sürüşü | Evet |
| Arkadaşınızın motosikletini ödünç alıp kişisel amaçla kullanmak | Evet (araç sigortası ve tescil şartları ayrıca geçerli) |
| Yemek, market, kargo veya kurye dağıtımı | Hayır — A1 belgesi şart |
| Motosikletle ücret karşılığı taşımacılık / kurye şirketinde çalışmak | Hayır — A1 belgesi şart |
| Kendi işletmenizin siparişlerini motosikletle dağıtmak | Hayır — ticari faaliyet sayılır |
Kurye olarak çalışmayı düşünüyorsanız kısaltılmış yola hiç girmeyin; doğrudan A1 sınıfı sürücü belgesi için kursa kaydolun. Aynı kursta, aynı sınav parkurunda, sadece teorik dersleri ve e-Sınavı da tamamlayarak elinizde gerçek bir A1 belgesi olur — hem ticari kullanımda hem yurt dışında geçerli.
Yetkisiz kullanmanın sonucu
Sistem kaydınızda kod olmadan 125 cc bir motosiklet kullanmak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 39 uncu maddesi kapsamında sürücü belgesi sınıfının dışındaki aracı sürmek sayılır ve idari para cezası uygulanır; bu kişilere araç kullandıran araç sahibine de tescil plakası üzerinden aynı miktarda ceza verilir. Kanundaki ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiği için burada rakam vermiyoruz — güncel tutarı e-Devlet üzerinden teyit edin.
Süre ve Maliyet
Süre tarafında belirleyici olan üç kalem var: sağlık raporunun alınması, 6 saatlik direksiyon eğitiminin planlanması ve sınav takvimi. Sınavlar il/ilçe millî eğitim müdürlüklerinin dönem takvimine bağlı olduğu için, eğitimi bitirmeniz tek başına sınava hemen girebileceğiniz anlamına gelmez.
Fiyat sorarken şunu netleştirin: verilen rakam 6 saatlik kısaltılmış eğitimi mi kapsıyor, yoksa tam A1 paketini mi? Ayrıca sınav ücreti, başarısızlık hâlinde ödenecek ek ders ücreti ve sağlık raporu masrafının dâhil olup olmadığını sorun.
Sıkça Sorulan Sorular
B ehliyetim var, doğrudan 125 cc motosiklet kullanabilir miyim?
Hayır. B belgesi tek başına 125 cc motosiklet kullanma yetkisi vermez. Yetki, ancak sağlık ve sicil şartlarını taşıyıp kısaltılmış direksiyon eğitimini tamamlayarak A1 sertifikası aldıktan ve bu sertifika sistem kayıtlarına işlendikten sonra doğar.
Teorik sınava girmem gerekiyor mu?
Hayır. Yönetmelik bu yolu, "direksiyon eğitimi dersinin tamamlanarak uygulama sınavında başarılı olunması" şartına bağlar. Sürücü belgesi sahibi olup farklı sınıf sertifika alacaklar zaten yalnızca direksiyon eğitimi dersini alır. Teorik ders ve e-Sınav bu süreçte yoktur.
Kaç saat direksiyon eğitimi alacağım?
A1 sertifikası için yönetmelikte öngörülen akan trafikte direksiyon eğitimi 12 saattir; 85 inci maddenin ikinci fıkrasındaki şartları taşıyanlara bunun yarısı, yani 6 saat verilir. Bir ders saati 50 dakikadır.
Araba ehliyeti kaç cc motor kullanabilir?
Kod alınmadan yalnızca M sınıfı kapsamındaki motorlu bisikletler (moped) kullanılabilir. Kod alındıktan sonra üst sınır 125 cc'dir — ancak aynı anda 11 kW güç ve 0,1 güç/ağırlık oranı sınırları da aşılmamalıdır.
Kurye olarak çalışabilir miyim?
Hayır. Yönetmelik yetkiyi her türlü ticari faaliyette kullanılan motosikletler hariç tutarak tanır. Kuryelik için A1 veya üstü bir sürücü belgesi gerekir.
Ehliyet kartımın üzerinde A1 yazacak mı?
Hayır. Yönetmelik, sistem kayıtlarına kod eklendiğini ancak sürücü belgesi üzerine kod yazılmadığını açıkça belirtir. İsterseniz 2 yıl içinde sertifikanızı sürücü belgesine işletebilirsiniz.
Yurt dışında bu yetkiyle motosiklet kullanabilir miyim?
Hayır. Yetki "ülkemiz sınırları içerisinde" geçerlidir. Yurt dışında kullanacaksanız sertifikanızı sürücü belgesine işleterek gerçek bir A1 belgesi edinmeniz gerekir.
Ehliyetime daha önce el konulmuştu, yararlanabilir miyim?
Başvuru tarihinden geriye doğru beş yıl içinde 2918 sayılı Kanun gereği sürücü belgeniz geçici veya daimi olarak geri alınmışsa bu yoldan yararlanamazsınız. Ayrıca kodu aldıktan sonra belgenizin geri alınması hâlinde yetki kendiliğinden iptal edilir.
A2'ye geçmek istersem bu süreç sayılır mı?
Bu yol size A1 sertifikası kazandırır; A2 ve A sınıflarına geçiş kendi yaş ve deneyim kurallarına tabidir. Sınıflar arası geçiş şartları için Ehliyet Sınıfları: M, A1, A2 ve A yazısına bakın.
Motosikleti almadan önce mi kursa yazılmalıyım?
Sıralama size kalmış, ancak mantıklı olan önce yetkiyi almaktır: sağlık raporu aşamasında beklenmedik bir kısıt çıkabilir ya da sınav takvimi uzayabilir. Kod işlenmeden motosikleti kullanamayacağınız için, aracı önce alırsanız beklemek zorunda kalırsınız.
Sıkça sorulan sorular
B sınıfı ehliyetle 125 cc motosiklet kullanılır mı?
B sınıfı sürücü belgesi tek başına yetki vermez. En az 2 yıllık geçerli B belgeniz varsa, iki tekerlekli araçlar için aranan sağlık şartlarını taşıyorsanız ve son 5 yılda belgeniz geçici veya daimi olarak geri alınmamışsa, MEB'e bağlı bir kursta direksiyon eğitimi alıp uygulama sınavını geçerek A1 sınıfı motosiklet kullanma yetkisi kazanırsınız. Yetki, sürücü belgesi sistem kayıtlarına kod olarak işlenir.
Bu süreçte teorik ders ve e-Sınav var mı?
Hayır. Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 85 inci maddesindeki şartları taşıyanlar için teorik ders ve teorik sınav aşaması bulunmuyor; yalnızca direksiyon eğitimi ve il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince yapılan uygulama sınavı var.
Kaç saat direksiyon eğitimi almak gerekir?
A1 sınıfı sertifika için yönetmelik akan trafikte en az 12 saat direksiyon eğitimi öngörür. 85 inci maddenin ikinci fıkrasındaki şartları taşıyanlara bu sürenin yarısı, yani 6 saat eğitim verilir. Bir ders saati 50 dakikadır.
Kursa kayıt için hangi belgeler isteniyor?
Kimlik kartı, en az ilkokul düzeyinde öğrenim belgesi, son altı ayda çekilmiş iki biyometrik fotoğraf, iki tekerlekli araç kullanımına göre düzenlenmiş sürücü olur raporu, sürücü belgesi almaya engel sabıka kaydı bulunmadığına dair barkotlu belge ve mevcut sürücü belgesinin fotokopisi.