İkinci El Motosiklet Sorgulama Rehberi: TRAMER, Haciz, Rehin, Km ve Ekspertiz

İkinci el motosiklette en pahalı sürprizler motorun içinden değil, kayıtlardan çıkar: silinmemiş bir rehin şerhi devri kilitler, görünmeyen bir hasar geçmişi satış değerini yarıya indirir, geriye çevrilmiş bir kilometre sayacı size 30.000 km'lik bakım borcu yazar. İyi haber şu: bu kayıtların neredeyse tamamı, aracı hiç görmeden, telefonunuzdan sorgulanabilir.

Bu yazı bir alım tavsiyesi yazısı değil; operasyonel bir sorgulama kılavuzu. Hangi kaydı, nereden, hangi ekranla, hangi bilgiyle çekersiniz — adım adım anlatıyor.

Önce Şunu Bilin: e-Devlet Başkasının Plakasını Sorgulamaz

İnternette dolaşan "e-Devlet'e plakayı yaz, her şeyi gör" anlatısı yanlıştır. e-Devlet üzerindeki araç hizmetlerinin büyük çoğunluğu yalnızca sizin adınıza tescilli araçlar için çalışır. Satıcının plakasını kendi e-Devlet hesabınıza yazarak haciz, rehin ya da muayene geçmişi göremezsiniz.

Bu yüzden pratikte sadece iki yol vardır ve rehberin tamamı bu ikisi üzerine kuruludur:

Sorgulama Haritası

1) TRAMER / Hasar Kaydı — 5664 SMS'i Doğru Kullanmak

Hasar kayıtlarını tutan kurum Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)'dir; "TRAMER kaydı" halk arasında bu verinin adıdır. SBM'nin 5664 kısa numarası Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone hatlarından çalışır ve aracın size ait olması gerekmez — bu yüzden alıcı için en değerli sorgulama kanalıdır.

Geçerli SMS Formatları

Adım Adım

• Plakayı boşluksuz ve bitişik yazın: 34ABC123. Boşluk veya tire, sorgunun boş dönmesine yol açabilir.
• Önce sade plaka SMS'i atın: hasar geçmişi döner. SBM verisi 2003'ten itibaren tutulur ve plaka değişse bile araca bağlı gelir.
• Hasar tarihi çıkarsa, o tarihi PARCA sorgusunda kullanın: eksper raporuna göre hangi parçaların değiştiğini görürsünüz. "Ufak sıyrık" denen kaydın aslında şasi/çatal işi olup olmadığı burada anlaşılır.
• DETAY sorgusu marka, model, plaka değişimi, tescil illeri, sahiplik süreleri, kasko durumu ve trafiğe çıkış tarihini verir. "Tek elden, hiç el değiştirmedi" iddiasını burada test edersiniz.
• Plaka yoksa veya plakadan şüpheleniyorsanız şasi numarasıyla sorgulayın (DETAY S …). Şasi, ruhsattaki ve araçtaki kazınmış numaranın ikisiyle de eşleşmelidir.

2) Haciz, Rehin ve Şerhler — e-Devlet'in Sınırı Nerede?

Burası rehberin en çok yanlış bilgi dolaşan bölümü. Net konuşalım: rehin ve haciz kayıtları sigorta verisi değil, tescil verisidir. SBM'de tutulmazlar; dolayısıyla 5664'e SMS atarak rehin öğrenilemez.

Doğru Yol A — Satıcının e-Devlet'inde "Hak Mahrumiyeti"

Emniyet Genel Müdürlüğü'nün "Adıma Tescilli Araç Sorgulama" hizmeti, kişinin kendi üzerine kayıtlı araçlar için kısıtlayıcı şerh bilgisini gösterir. Ek ücret alınmaz.

• Satıcı turkiye.gov.tr adresine girip e-Devlet şifresi, mobil imza, e-imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı ile oturum açar.
• Arama kutusuna "Adıma Tescilli Araç Sorgulama" yazar ve hizmeti açar.
• Açılan Araç Bilgileri tablosunda her araç için Plaka, Cins, Marka, Model, Tescil Belge Seri Numarası ve Hak Mahrumiyeti alanları görünür.
• Hak mahrumiyeti varsa satırdaki Detay düğmesine basılır; şerhin türü, şerhi koyan Makam/Kurum, Tarih ve Dosya Numarası listelenir.
• Siz de ekranı yanınızda açtırın; ruhsattaki tescil belge seri numarası ile ekrandaki numarayı karşılaştırın.

Doğru Yol B — Vergi Kaynaklı e-Haciz

Vergi borcu nedeniyle konulan elektronik hacizler Gelir İdaresi Başkanlığı tarafında görünür. Satıcı e-Devlet'ten "Araçlara Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama (e-haciz Araç)" hizmetini açarak kendi kayıtlarındaki e-haciz durumunu gösterebilir. Bu da kimlik doğrulaması gerektirir ve kendi kaydı üzerinden çalışır.

Kesin Cevap Noterde Verilir

Araç devri noterde yapılır ve noter, işlem anında tescil sistemi üzerinden haciz, rehin, ihtiyati tedbir gibi kısıtlayıcı şerhleri, vergi ve ceza borcunu, muayene durumunu kontrol eder. Kısıtlayıcı bir şerh varsa devir işlemi tamamlanamaz; borcun kapatılıp şerhin kaldırılması gerekir. Şerh temizse sıra masrafa gelir: noter devir ücreti 2026'da nasıl hesaplanıyor, ayrı yazıda adım adım anlatılıyor.

3) Muayene Geçerliliği ve Muayene Geçmişi

Muayene sorgusu iki işe yarar: aracın yasal olarak yola çıkabilir durumda olduğunu doğrularsınız ve kilometre çapraz kontrolü için tarih çıpası elde edersiniz.

Motosiklette Muayene Periyodu

Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik'in 14. maddesine göre iki veya üç tekerlekli araçlar ilk üç yaş sonunda, devamında iki yılda bir periyodik muayeneye tabidir. (Otomobillerde de aynı ritim geçerlidir; yılda bir muayene kuralı diğer motorlu araçlar içindir.) Ayrıca kazaya karışan ya da üzerinde değişiklik yapılan araçlar için özel muayene zorunluluğu doğar.

Ruhsat Elinizdeyken: TÜVTÜRK Plaka Sorgulama

• Aracı görmeye gittiğinizde ruhsatı elinize alın; tescil belge seri numarası ruhsatın üzerinde yazar.
• tuvturk.com.tr üzerindeki plaka sorgulama ekranına plaka + tescil belge seri numarası girin. Üyelik veya e-Devlet girişi istemez.
• Sonuç ekranında muayeneyi yapan istasyon, hizmet tipi, muayene tarihi ve muayene sonucu listelenir.
• "Plaka ile tescil belge no eşleşmiyor" hatası alıyorsanız plakayı boşluklu/boşluksuz deneyin ve seri numarasını eksiksiz girin; ısrarla eşleşmiyorsa belgenin o araca ait olmadığından şüphelenin.

Satıcı Tarafında: e-Devlet

Satıcı kendi hesabından "TÜVTÜRK Muayene Durum Sorgulama" ile durumu, "Barkodlu Araç Muayene Raporu Sorgulama" ile raporun kendisini görüntüleyebilir. Rapor önemli, çünkü kilometre verisi oradadır.

4) Kilometre Tutarlılığı — Sayaç Değil, Kayıt Konuşur

Motosiklet sayacını geri almak, otomobile göre daha ucuz ve daha yaygın bir manipülasyondur. Sayaca bakarak bunu anlayamazsınız; zaman damgalı kayıtları yan yana dizerek anlarsınız. Kullanabileceğiniz üç bağımsız çıpa vardır:

Çapraz Kontrol Mantığı

Kayıtları tarih sırasına dizin ve km değerinin hiçbir noktada azalmadığını, aradaki yıllık ortalamanın ise mantıklı kaldığını doğrulayın:

• Geriye gidiş: Tek başına yeterli kanıttır; pazarlık konusu değil, vazgeçme sebebidir.
• Uzun sessizlik: İki kayıt arasında 3-4 yıl varsa ve araç "hep garajdaydı" deniyorsa, lastik üretim tarihi (DOT kodu), zincir-dişli aşınması ve fren diski aşınması bu iddiayı destekliyor mu bakın.
• Aşırı düşük yıllık ortalama: Yılda 1.000 km altı bir motosiklet düşük km'li değil, çürümüş olabilir; conta, lastik, akü ve yakıt sistemi maliyeti sizi bekler.
• Eksik/hatalı kayıt payı: Eski raporlarda km alanı hatalı girilmiş olabilir. Tek bir tutarsızlık sizi durdursun ama tek başına mahkûm etmesin — ikinci bir kayıtla doğrulayın.

5) Motosiklet Ekspertizi — Otomobilden Farkı Ne?

Kayıtlar temiz çıktıysa sıra fiziksel doğrulamada. Ama otomobil ekspertizi refleksleriyle gitmeyin: motosiklette ölçülen şey de, ölçüm yöntemi de farklıdır.

Nerede Yaptırılır, Nasıl Yaptırılır?

• Marka yetkili servisi: Özellikle enjeksiyonlu ve elektronik donanımlı modellerde en güçlü seçenek — servis kayıtlarını ve arıza geçmişini de aynı ekranda görebilir.
• Uzmanlaşmış motosiklet ekspertiz atölyeleri: Büyük şehirlerde mevcut; bazıları yerinde/gezici hizmet veriyor.
• Randevudan önce kapsamı yazılı isteyin: Şasi/çatal ölçümü, kompresyon testi ve elektronik arıza okuması rapora dahil mi? Dahil değilse rapor yalnızca göz muayenesidir.
• Ekspertizi siz seçin. Satıcının önerdiği atölyeye gitmeyin; ücreti de siz ödeyin ki rapor size karşı sorumlu olsun.
• Raporu sorgu çıktılarıyla birlikte okuyun: TRAMER'de görünmeyen ama ekspertizde çıkan bir çatal onarımı, "kayıtsız kaza" demektir ve fiyatı doğrudan etkiler.

6) Çalıntı ve Gümrük Kaydı — Ne Sorgulanır, Ne Sorgulanmaz?

Dürüst cevap: plakadan çalıntı sorgulayabileceğiniz kamuya açık bir e-Devlet hizmeti yoktur. "Plakayı yaz, çalıntı mı öğren" vaadi veren üçüncü parti siteler resmî kaynak değildir. Bu riski yönetmenin gerçek yolları şunlardır:

• Numara üçlemesi: Ruhsattaki şasi ve motor numarası, araç üzerindeki kazınmış numaralar ve 5664 DETAY sorgusundaki araç bilgileri — üçü de birbirini tutmalı. Kazıma, taşlama, punto veya yeniden vurulmuş izi görürseniz orada durun.
• Hak mahrumiyeti kaydı: Gümrük, ithalat veya adli süreçlerden doğan kısıtlamalar tescil kaydına şerh olarak işlenir; satıcının e-Devlet ekranındaki hak mahrumiyeti alanı ve "Detay" listesi bu şerhleri gösterir.
• İl/ilçe trafik tescil birimi: Kayıt hakkında kesin ve güncel bilgi için müracaat edilecek yer burasıdır; EGM de detaylı bilgi için bu yönlendirmeyi yapar.
• Noter kontrolü: Devir anında tescil sistemi üzerinden yapılan kontrol, sahiplik ve şerh tarafındaki son güvenlik ağıdır. Bu yüzden satış mutlaka noterde yapılmalıdır.
• Kural: Fiyat piyasanın belirgin altındaysa ve satıcı noteri geciktiriyorsa, eksik olan belge değil niyettir.

Kırmızı Bayraklar

• Satıcı kendi e-Devlet ekranını göstermeyi reddediyor ama "kesinlikle temiz" diyor.
• Gönderilen e-Devlet ekran görüntüsündeki tescil belge seri numarası ruhsatla tutmuyor.
• Sayaç kilometresi, muayene veya servis kaydındaki kilometrenin altında.
• Şasi/motor numarasında kazıma, boya kapatması veya okunmayan hane var.
• Ruhsat sahibi başkası, satan kişide vekâlet yok; "sonra hallederiz" deniyor.
• Muayene süresi geçmiş ve satıcı "zaten devirde yaptırırsın" diyerek fiyatı düşürmüyor.
• 5664 hasar kaydı ile satıcının anlattığı geçmiş çelişiyor; PARCA sorgusu ana gövde/şasi parçası gösteriyor.
• Rehin kaydı var ve "sen parayı ver, ben fekkini sonra yaptırırım" deniyor.
• Noter yerine "elden satış + vekâlet" ısrarı var.

Satın Alma Öncesi Sorgulama Kontrol Listesi

• İlandan plaka veya şasi numarasını isteyin. Vermeyen satıcıyla vakit kaybetmeyin.
• Ücretsiz eleme: satıcıdan ruhsat fotoğrafı isteyin; marka, model, model yılı, motor hacmi ve tescil tarihi ilanla uyuşuyor mu bakın.
• Satıcıdan e-Devlet "Adıma Tescilli Araç Sorgulama" ekranını isteyin; hak mahrumiyeti alanını ve tescil belge seri numarasını kontrol edin.
• Ruhsattaki seri numarasıyla TÜVTÜRK plaka sorgulama yapın; muayene tarih ve sonuçlarını not edin.
• Satıcıdan muayene raporunu ve varsa servis bakım kayıtlarını isteyin; kilometreleri tarih sırasına dizin.
• Buraya kadar temizse 5664 sorgularını yapın: önce plaka (hasar), sonra DETAY, hasar varsa PARCA.
• Araca gidin: şasi ve motor numarasını ruhsatla ve sorgu çıktısıyla karşılaştırın.
• Kendi seçtiğiniz yerde ekspertiz yaptırın; kapsamı önceden yazılı netleştirin.
• Rehin/haciz varsa fekki tamamlanmadan hiçbir ödeme yapmayın.
• Devri noterde yapın; noterin borç, ceza, muayene ve şerh kontrolünü tamamlamasını bekleyin.